Contents
Bóng rổ không chỉ là một môn thể thao giúp rèn luyện thể lực tuyệt vời mà còn là sân chơi của chiến thuật và tinh thần đồng đội. Tuy nhiên, để thực sự hòa mình vào nhịp đập của trái bóng cam, việc nắm vững luật bóng rổ là điều kiện tiên quyết. Dù bạn là người mới làm quen hay đang muốn tìm hiểu sâu hơn về quy chuẩn thi đấu quốc tế, bài viết này của Thể Thao Mỗi Ngày sẽ cung cấp cho bạn cái nhìn toàn diện và chính xác nhất.
Dựa trên quy chuẩn của Liên đoàn Bóng rổ Quốc tế (FIBA), dưới đây là tổng hợp những quy tắc cốt lõi giúp bạn tự tin bước ra sân.
Tổng quan về trận đấu bóng rổ
Bóng rổ là môn thể thao đối kháng trực tiếp giữa hai đội, mỗi đội gồm 5 thành viên thi đấu trên sân. Mục tiêu tối thượng rất đơn giản: phối hợp để đưa bóng vào rổ của đối phương và đồng thời ngăn cản họ ghi điểm vào rổ của mình.
Đội giành chiến thắng là đội ghi được nhiều điểm hơn khi thời gian thi đấu kết thúc. Trận đấu luôn được điều hành và giám sát chặt chẽ bởi hệ thống trọng tài để đảm bảo tính công bằng.
Quy định về sân bãi và thời gian thi đấu
Để một trận đấu diễn ra đúng luật, các yếu tố về không gian và thời gian cần tuân thủ nghiêm ngặt:
- Kích thước sân bóng rổ: Theo chuẩn FIBA, sân thi đấu là mặt phẳng cứng hình chữ nhật với kích thước 15m x 28m. Chiều cao của rổ tính từ mặt sân lên đến vành rổ là 3.05m.
- Thời gian thi đấu: Một trận đấu tiêu chuẩn bao gồm 4 hiệp, mỗi hiệp kéo dài 10 phút.
- Thời gian nghỉ:
- Giữa hiệp 1 – 2, hiệp 3 – 4 và trước các hiệp phụ: Nghỉ 2 phút.
- Giữa hiệp 2 – 3 (nghỉ giữa trận): Nghỉ 15 phút.
- Hiệp phụ: Nếu tỉ số hòa sau 4 hiệp chính, trận đấu sẽ tiếp tục với các hiệp phụ kéo dài 5 phút cho đến khi phân định được thắng thua. Ở các hiệp phụ, hai đội giữ nguyên hướng tấn công như hiệp 3 và 4.
Hệ thống tính điểm trong bóng rổ
Không phải cú ném nào vào rổ cũng có giá trị như nhau. Tùy thuộc vào vị trí ném và tình huống, điểm số sẽ được tính như sau:
- 3 điểm: Dành cho các cú ném thành công từ bên ngoài vòng cung 3 điểm (vạch 3 điểm).
- 2 điểm: Dành cho các cú ném thành công trong khu vực bên trong vòng 3 điểm.
- 1 điểm: Dành cho mỗi quả ném phạt thành công tại chấm ném phạt.
Các trường hợp đặc biệt:
- Three-point play (2+1): Nếu cầu thủ bị phạm lỗi khi đang thực hiện cú ném 2 điểm mà bóng vẫn vào rổ, điểm số vẫn được tính và cầu thủ đó được ném thêm 1 quả phạt.
- Four-point play (3+1): Tương tự, nếu bị phạm lỗi khi ném 3 điểm và bóng vào rổ, cầu thủ được ném thêm 1 quả phạt. Đây là tình huống rất hiếm gặp và mang lại cảm xúc bùng nổ trên sân.
- Ném phạt do lỗi: Nếu bị phạm lỗi khi đang ném rổ nhưng bóng không vào, cầu thủ sẽ được ném phạt tương ứng với giá trị cú ném (2 quả nếu ném trong vạch 3 điểm, 3 quả nếu ném ngoài vạch 3 điểm).
Luật dành cho đội tấn công
Khi đội của bạn kiểm soát bóng, đó là lúc bạn đang ở thế tấn công. Các cầu thủ phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về di chuyển và giới hạn thời gian.
Quy tắc di chuyển với bóng
- Dẫn bóng: Cầu thủ phải đập bóng bằng một tay khi di chuyển.
- Chạy bước (Traveling): Cầm bóng chạy quá 2 bước mà không đập bóng là phạm luật.
- Hai lần dẫn bóng (Double Dribble): Nếu đang dẫn bóng mà cầm bóng lại (bằng cả 2 tay hoặc ngừng đập), cầu thủ chỉ được chuyền hoặc ném, không được tiếp tục dẫn bóng.
- Mang bóng: Tay của cầu thủ phải tiếp xúc ở phần trên của quả bóng. Nếu tay đặt dưới bóng khi dẫn (như bê bóng), quyền kiểm soát sẽ chuyển sang đối phương.
- Luật về sân: Bóng phải ở trong giới hạn sân. Nếu để bóng ra biên, đội bạn mất quyền kiểm soát.
- Luật Backcourt: Khi đội tấn công đã đưa bóng qua vạch giữa sân sang phần sân đối phương, họ không được phép chuyền hoặc dẫn bóng quay ngược lại phần sân nhà.
Các quy định về giới hạn thời gian (Time Violations)
Đây là những “con số biết nói” trong luật bóng rổ nhằm đảm bảo tốc độ trận đấu:
- Luật 3 giây: Cầu thủ đội tấn công không được đứng trong khu vực hình thang (khu vực giới hạn dưới rổ) quá 3 giây liên tục khi đội mình đang kiểm soát bóng ở phần sân trước.
- Luật 5 giây: Cầu thủ bị đối phương kèm sát (khoảng cách dưới 1m) phải chuyền, ném hoặc dẫn bóng trong vòng 5 giây.
- Luật 8 giây: Đội giành được bóng ở sân nhà phải đưa bóng sang phần sân đối phương trong vòng 8 giây.
- Luật 24 giây (Shot clock): Mỗi đợt tấn công chỉ được kéo dài tối đa 24 giây. Trước khi đồng hồ 24 giây kết thúc, bóng phải rời tay cầu thủ ném và chạm vào vành rổ. Nếu không, đội tấn công mất quyền kiểm soát bóng.
Luật dành cho đội phòng thủ
Phòng thủ trong bóng rổ đòi hỏi kỹ năng và sự khôn khéo, nhưng không được phép sử dụng bạo lực hay tiểu xảo trái luật. Trọng tài sẽ thổi phạt các hành vi tác động bất hợp lý vào cơ thể đối phương:
- Cản người trái phép: Sử dụng vị trí cơ thể để chắn đường chạy của đối thủ một cách không hợp lệ.
- Lỗi đẩy người/Giữ người: Dùng tay hoặc thân mình để đẩy, kéo hoặc giữ chặt đối phương, làm hạn chế sự di chuyển của họ.
- Lỗi ngáng chân: Sử dụng chân để làm đối phương mất thăng bằng hoặc té ngã.
- Sử dụng cùi chỏ: Cố tình dùng cùi chỏ va chạm để tạo lợi thế hoặc ngăn cản đối thủ.
- Can thiệp bóng không hợp lệ (Goaltending): Khi bóng đang trên đà rơi xuống rổ hoặc đang nằm trên vành rổ, cầu thủ phòng ngự không được phép chạm vào bóng. Nếu vi phạm, điểm số sẽ được tính cho đội tấn công.
Ngoài ra, các hành vi phi thể thao như đấm bóng, đá bóng, hoặc có lời lẽ khiếm nhã, xúc phạm người chơi khác đều bị xử phạt rất nặng, thậm chí có thể bị truất quyền thi đấu.
Hiểu rõ luật bóng rổ không chỉ giúp bạn tránh những lỗi sai ngớ ngẩn mà còn là chìa khóa để xây dựng những chiến thuật thi đấu hiệu quả. Hy vọng bài viết này của Thể Thao Mỗi Ngày đã trang bị cho bạn những kiến thức nền tảng vững chắc nhất. Giờ thì hãy xỏ giày vào và bước ra sân ngay thôi!
