Luật Thi Đấu MMA: Bộ Quy Tắc Chuẩn Và Những Điều Cấm Kỵ Trong Võ Thuật Tổng Hợp

MMA (Mixed Martial Arts), hay còn gọi là võ thuật tổng hợp hoặc võ thuật tự do, được biết đến là môn thể thao mang tính đối kháng cực cao. Hiện nay, sức hút của bộ môn này đối với khán giả Việt Nam và quốc tế không hề thua kém so với bóng đá. Trên thế giới, các giải đấu MMA ngày càng phát triển mạnh mẽ, tạo ra sân chơi đẳng cấp cho những ai muốn theo đuổi con đường võ thuật chuyên nghiệp. Tuy nhiên, trước khi bước lên đài bát giác hay đơn giản là trở thành một khán giả am hiểu, việc nắm vững luật thi đấu MMA là điều kiện tiên quyết. Bài viết dưới đây sẽ tổng hợp chi tiết và đầy đủ nhất về các quy định trong bộ môn này.

Các tổ chức MMA hàng đầu thế giới hiện nay

Để hiểu rõ về luật chơi, trước hết chúng ta cần biết đến những “đấu trường” nơi các luật lệ này được áp dụng nghiêm ngặt nhất. Giống như mọi môn thể thao khác, MMA cũng vận hành dựa trên hệ thống các giải đấu uy tín.

MMA cũng có một bộ luật, quy định riêng giống như những bộ môn thể thao khác

Giải đấu UFC (Ultimate Fighting Championship)

UFC là viết tắt của Ultimate Fighting Championship, được công nhận là tổ chức MMA lớn nhất và quyền lực nhất hành tinh. Ra đời vào năm 1993, UFC đã đặt nền móng vững chắc cho kỷ nguyên hiện đại của võ thuật tổng hợp. Với trụ sở tại Las Vegas (Mỹ), tổ chức này được định giá hàng tỷ đô la và được điều hành bởi chủ tịch Dana White. Tính đến nay, UFC đã tổ chức thành công gần 300 sự kiện lớn, quy tụ những võ sĩ hàng đầu thế giới.

Giải đấu ONE Championship

Nếu phương Tây có sự thống trị của UFC, thì tại phương Đông, ONE Championship được xem là “bá chủ”. Được thành lập vào năm 2011 bởi Chatri Sityodtong, ONE Championship ra mắt sự kiện đầu tiên vào ngày 3/9/2011. Đây là sân chơi chính cho các võ sĩ MMA châu Á và nhiều bộ môn đối kháng khác.

ONE Championship sở hữu nhiều ngôi sao quốc tế như Bibiano Fernandes hay Shinya Aoki. Đặc biệt, giải đấu này rất quan tâm đến thị trường Việt Nam khi từng ký hợp đồng với nhà vô địch gốc Việt Martin Nguyễn và “độc cô cầu bại” làng Muay Thái Việt Nam – Nguyễn Trần Duy Nhất.

Giải đấu Bellator MMA

Được thành lập bởi Bjorn Rebney vào năm 2008, Bellator MMA được xem là đối thủ cạnh tranh trực tiếp và lớn nhất của UFC tại khu vực Bắc Mỹ. Bellator thường chiêu mộ những tài năng chưa ký hợp đồng với UFC như Michael Chandler hay Eduardo Dantas. Hiện tại, giải đấu được quản lý bởi Scott Coker – cựu giám đốc điều hành Strikeforce. Bellator đang tích cực mở rộng tầm ảnh hưởng khi bắt đầu tổ chức các sự kiện tại Châu Âu và Canada.

Hệ thống hạng cân trong luật thi đấu MMA

Do tính chất đối kháng trực tiếp và nguy hiểm cao, luật thi đấu MMA quy định rất chặt chẽ về hạng cân để đảm bảo sự công bằng. Các võ sĩ sẽ chỉ thi đấu với đối thủ có cùng khoảng cân nặng. Thông thường, các trận đấu MMA chuyên nghiệp được chia thành 8 hạng cân cơ bản sau:

• Hạng Flyweight (Hạng ruồi): Dành cho võ sĩ dưới 57 kg.
• Hạng Bantamweight (Hạng gà): Cân nặng từ 57 kg – 61 kg.
• Hạng Featherweight (Hạng lông): Cân nặng từ 61 kg – 66 kg.
• Hạng Lightweight (Hạng nhẹ): Cân nặng từ 66 kg – 70 kg.
• Hạng Welterweight (Hạng bán trung): Cân nặng từ 70 kg – 77 kg.
• Hạng Middleweight (Hạng trung): Cân nặng từ 77 kg – 84 kg.
• Hạng Light Heavyweight (Hạng dưới nặng): Cân nặng từ 84 kg – 93 kg.
• Hạng Heavyweight (Hạng nặng): Cân nặng từ 93 kg – 120 kg.

Quy định chi tiết về thời gian và sàn đấu

Thời gian thi đấu tiêu chuẩn

Các trận đấu MMA thường được phát sóng trực tiếp và diễn biến rất khó lường, do đó việc giới hạn thời gian là bắt buộc trong luật thi đấu.

• Trận đấu thông thường: Hầu hết các trận đấu chuyên nghiệp (Non-title fights) sẽ kéo dài 3 hiệp, mỗi hiệp 5 phút.
• Trận tranh đai/Sự kiện chính (Main Event): Thường diễn ra trong 5 hiệp, mỗi hiệp 5 phút.
• Thời gian nghỉ: Giữa các hiệp đấu thường có 1 phút nghỉ giải lao.

Tùy thuộc vào từng giải đấu cụ thể, quy định này có thể thay đổi nếu được hội đồng chấp thuận. Ví dụ, giải Pride Fighting Championship (Nhật Bản) trước đây từng áp dụng hiệp mở màn dài 10 phút và 2 hiệp sau dài 5 phút.

Quy chuẩn về sàn đấu (Lồng bát giác)

Một trong những đặc điểm nhận dạng của MMA là thi đấu trong lồng sắt (thường là lồng bát giác – Octagon). Mục đích chính của thiết kế này là đảm bảo an toàn, giữ cho võ sĩ không bị văng ra khỏi khu vực thi đấu khi bị trúng đòn mạnh hoặc bị vật ngã.

Sàn đấu được rào lại để đảm bảo an toàn cho võ sĩ

Theo bộ quy tắc chuẩn của MMA:

• Khu vực thi đấu phải được bao quanh bằng hàng rào làm từ chất liệu phù hợp, đảm bảo võ sĩ không bị rơi ra ngoài.
• Sàn đấu bắt buộc phải là hình tròn hoặc hình bát giác với các cạnh bằng nhau.
• Kích thước đường kính: Tối thiểu 7,6m x 7,6m và tối đa 9,2m x 9,2m.
• Độ dày đệm lót sàn: Ít nhất 40mm.
• Bề mặt sàn phải được phủ một lớp thảm nhựa tổng hợp mềm để giảm chấn thương.
• Hai góc sàn đối diện nhau sẽ được ký hiệu màu xanh và màu đỏ để phân biệt vị trí của hai võ sĩ.

Các hành động bị cấm trong MMA (Fouls)

Nhiều người lầm tưởng “võ tự do” nghĩa là không có luật lệ. Đây là quan niệm hoàn toàn sai lầm. Thực tế, MMA có hệ thống luật bảo vệ võ sĩ rất nghiêm ngặt với hơn 25 điều khoản cấm được áp dụng trên phạm vi toàn thế giới.

Trọng tài có quyền trừ điểm hoặc xử thua ngay lập tức (Disqualification) nếu võ sĩ cố tình vi phạm các lỗi sau:

• Không tấn công vào vùng háng (hạ bộ) của đối phương.
• Không được lên gối vào đầu khi đối phương đang nằm trên sàn (đối thủ ở tư thế 3 điểm chạm sàn).
• Không đánh vào sau gáy hoặc cột sống.
• Cấm móc mắt hoặc chọc tay vào mắt đối thủ.
• Cấm móc miệng (fish-hooking).
• Không chọc ngón tay vào mũi hoặc các lỗ tự nhiên khác trên cơ thể.
• Cấm cắn đối phương.
• Không được nắm tóc hoặc bóp cổ trực tiếp vào khí quản.
• Không được túm, nắm lấy vòng dây giới hạn hoặc hàng rào lồng đấu để tạo lợi thế.
• Cấm quăng đối phương ra khỏi khu vực thi đấu.
• Cấm cào cấu, véo thịt.
• Cấm các đòn lên gối vào khu vực thận.
• Không được tấn công khi đối thủ đang được trọng tài kiểm tra hoặc nhắc nhở.
• Cấm tấn công sau khi chuông báo kết thúc hiệp đấu vang lên.
• Không sử dụng ngôn ngữ lăng mạ, phi thể thao trên sàn đấu.

Đòn trỏ 12-6 bị cấm trong thi đấu MMA

Lưu ý: Một số đòn chỏ cắm từ trên xuống (đòn 12-6) cũng thường bị cấm ở nhiều giải đấu theo luật Unified Rules.

Cách tính điểm và các phương thức kết thúc trận đấu

Trong luật thi đấu MMA, mỗi trận đấu sẽ có 3 giám khảo ngồi ở 3 góc lồng đấu để đánh giá. Họ chấm điểm dựa trên khả năng ra đòn (striking), kỹ năng vật (grappling), khả năng kiểm soát thế trận (octagon control), và sự tích cực trong tấn công/phòng thủ.

Hệ thống điểm thường dùng là thang điểm 10 (10-Point Must System):

• Người thắng hiệp đấu: 10 điểm.
• Người thua hiệp đấu: 9 điểm hoặc thấp hơn (tùy vào mức độ áp đảo).
• Trường hợp hòa 10-10 rất hiếm khi xảy ra.

Các hình thức kết thúc trận đấu bao gồm:

Các trường hợp chiến thắng được công nhận

1. Knock out (Hạ đo ván – KO): Võ sĩ bị đánh bất tỉnh hoặc không còn khả năng tiếp tục thi đấu ngay lập tức. Trọng tài tuyên bố kết thúc trận đấu.
2. Submission (Đầu hàng): Một võ sĩ chấp nhận thua cuộc khi bị khóa siết hoặc đau đớn. Dấu hiệu nhận biết: Vỗ tay 3 lần lên người đối thủ, vỗ 3 lần xuống sàn đấu (tap out) hoặc hô lên xin thua (verbal submit).
3. Technical Knockout (Đo ván kỹ thuật – TKO):
   • Trọng tài dừng trận đấu khi thấy một võ sĩ bị áp đảo hoàn toàn, không còn khả năng tự vệ thông minh.
   • Võ sĩ bị chấn thương nặng (rách da lớn, gãy xương…) và bác sĩ chỉ định dừng trận đấu.
   • Huấn luyện viên ở góc đài tung khăn trắng xin thua cuộc.

Knock out đối thủ để chiến thắng hợp lệ

Các trường hợp kết quả khác

• Decision (Tính điểm): Nếu hết thời gian thi đấu mà chưa có ai bị KO/Submission, kết quả sẽ dựa trên bảng điểm của 3 giám khảo (Đồng thuận, Không đồng thuận hoặc Đa số).
• Forfeit (Bỏ cuộc): Một võ sĩ tuyên bố đầu hàng trước khi trận đấu bắt đầu vì lý do chấn thương hoặc sức khỏe.
• Disqualification (Bị loại): Võ sĩ phạm lỗi nặng hoặc đã bị cảnh cáo quá 3 lần sẽ bị xử thua trực tiếp.
• No Contest (Hủy bỏ kết quả): Khi cả hai võ sĩ đều phạm lỗi khiến trận đấu không thể tiếp tục, hoặc có sự cố khách quan, trận đấu sẽ được tuyên bố là không có kết quả.

Văn hóa tôn trọng trong MMA

Dù là môn thể thao mang tính bạo lực cao, tinh thần thượng võ trong MMA luôn được đề cao. Bắt tay và ôm (hug) là những hành động truyền thống để thể hiện sự tôn trọng đối thủ. Các võ sĩ thường thoải mái giao lưu tại buổi cân ký (weigh-in) và đặc biệt là sau khi trận đấu kết thúc, bất kể kết quả thắng thua, họ thường dành cho nhau những cái ôm ngay giữa sàn đấu. Đây là nét đẹp văn hóa đặc trưng, khẳng định đẳng cấp chuyên nghiệp của các chiến binh MMA.

Kết luận

Trên đây là toàn bộ những thông tin quan trọng nhất về luật thi đấu MMA, từ các giải đấu lớn, quy định hạng cân cho đến những điều cấm kỵ trên sàn đài. Việc hiểu rõ luật lệ không chỉ giúp các võ sĩ thi đấu an toàn, hiệu quả mà còn giúp khán giả thưởng thức trọn vẹn sự kịch tính của bộ môn võ thuật tổng hợp này. Hy vọng bài viết đã mang đến cho bạn những kiến thức bổ ích để tiếp tục theo dõi và ủng hộ sự phát triển của MMA tại Việt Nam cũng như trên thế giới.